Savunma Planlama Faaliyetleri

Ülke Silahlı Kuvvetlerinin teknolojik gelişimlere paralel olarak modern hale getirilmesinin temel sürecini teşkil eden savunma planlama faaliyetleri, ülkeler arasında ufak tefek farklılıklar gösterseler de temelde benzer mantıkla yürütülmektedir. Ülkelerin siyasi yönetimleri tarafından ortaya konan misyon ve vizyon doğrultusunda tehdit, politik ve teknolojik değerlendirmeler ışığında geliştirilmiş olan ana askeri konsepti esas alan TSK’nin geleceğe dönük vizyonunun ortaya konduğu, tehdit ve teknolojide beklenen gelişmeler, tecrübeler, alınan dersler, coğrafi faktörler, kaynak durumu ve konsept sahası ile ilgili diğer faktörler dikkate alınarak hedeflenen geleceğe ait sıralı konseptler geliştirilmektedir. Konseptler orta ve uzun vadede ihtiyaçların ortaya konmasında yararlanılan dokümanlardır.

 

Anılan dokümanlarda, ülke silahlı kuvvetlerinin harbe hazırlık durumu ışığında hedef alınan kuvvet yapısına ulaşabilmesi amacı ile silahlı kuvvetler ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak belirli süreleri kapsayacak şekilde 20 yıllık bir süre için planlama, 10 yıllık bir süre için programlama ve yıllık bazda bütçeleme faaliyetlerini yürütmektedirler. Bu faaliyetler 2 ya da 3 yıl olarak belirlenmiş periyotlarla gözden geçirilmektedir.  

 

Planlama safhasında, planlamaya esas teşkil eden dokümanların güncellikleri kontrol edilmektedir. Bu süreçte özellikle teknolojide meydana gelen gelişmelerin izlenmesi, değerlendirilmesi ve harekat alanı üzerine etkilerinin tahmin edilmesi önemli rol oynamaktadır. Planlamaya ışık tutan dokümanlar esas alınarak ihtiyaçlara yönelik tanımlama süreci başlar. Bu süreçte ülke silahlı kuvvetlerinin hazırlamış olduğu kuvvet yapısı planları esas alınarak, sözkonusu plandaki hedeflere ulaşabilmek için gereken ihtiyaçlar ortaya konur ve ihtiyaçlara ilişkin proje tanımlama dokümanları hazırlanır. Anılan ihtiyaç hazır alımdan ARGE yolu ile yurt içi üretim olmak üzere geniş bir yelpazede yer alan tedarik yöntemlerinden herhangi biri ile temin edilebilir.  

 

Proje tanımlama dokümanlarının hazırlığında; ömür devri maliyet yönetimi ve sistem mühendisliği yaklaşımı ortaya konur. Proje tanımlama dokümanları; görev tanımından kuvvet ihtiyacına ve mali ekonomik ve yönetim hususlarından tedarik yöntemi teklifine kadar geniş bir yelpazede projenin kapsam ve tanımını sağlayacak şekilde hazırlanmaktadır.  Hazırlanan bu dokümanların ilgi alanları itibariyle ilgili birimler tarafından birarada değerlendirilmesi neticesinde İhtiyaç Planı oluşturulur. Bu plan ihtiyaç olarak belirlenen ana sistemler, silah, malzeme ve modernizasyon ihtiyaçları ile harekatı idame ve altyapı konularında ülke silahlı kuvvetlerinin kısa, orta ve uzun vadede ulaşmayı amaçladığı hedefleri ortaya koyan bir plandır.

 

İhtiyaçlar planlarında yer alan projelere ilişkin göreve ve icra edilecek harekata ilişkin ihtiyacı karşılayacacak alternatiflerin ön değerlendirmeleri yapılır. Bu değerlendirme süresince önfizibilite etütleri önemli rol oynamaktadır. Yapılan önfizibilite değerlendirmeleri neticesinde tedarik edilecek ihtiyaç kısmen şekillenmiş olur, bu şekillenmeye paralel hazırlanmış proje tanımlama dokümanları revize edilir. Bütçenin dikkate alınmadan değerlendirmelerin yapıldığı bu süreçten geçmiş projeler ülkenin Stratejik Hedef Planı’nı oluşturur.

 

Programlama, planlama ile belirlenen hedeflerin ülkenin kaynakları bazında nasıl gerçekleştirileceğinin, bir zaman boyutu üzerinde projelendirilmesi işlemidir. Programlama ile kaynak tahsislerinin on yıllık dönem için her yıl ayrı olmak üzere, nereye ve hangi boyutta yapılacağı belirlenmektedir. Ülke Stratejik Hedef Planı’nda yer alan projeler ve öncelikleri dikkate alınarak mevcut kaynakların tahsis edilmesi işlemi, bu dönemde yapılmaktadır. Programlamaya geçiş sürecinde Stratejik Hedef Planı’nda yer alan projelere ilişkin fizibilite çalışmaları yapılır. Bu fizibilitelerde ihtiyacın karşılanmasına ilişkin mevcut alternatifler değerlendirmek sureti ile en uygun olan çözüm önerileri tespit edilir.

 

Programlama çalışmalarında; ülke silahlı kuvvetlerine tahsisli tüm kaynakların ülke silahlı kuvvetlerinin etkinliğini maksimize edecek şekilde paylaştırılması üzerinde durulur. Sözkonusu kaynakların 10 yıllık gelişimine ilişkin değerler, Devlet Planlama Teşkilat veri setleri gözönünde bulundurularak takip edilmekte ve projelerin/programların gerçekleşme tahminleri de dikkate alınmaktadır. Paylaşım sonrası gelecek on yıl içindeki oluşacak kaynaklarla realize edilmesi planlan projeler belirlenir. Tespit edilen bu projeler Tedarik Programı’nı oluşturur.  Bu program sadece sistemlerin satın alınması/üretilmesi harcamaları değil, bunların yanında Ar-Ge, insangücü, eğitim, inşaat, sefer stokları ve işletme-bakım-idame harcamalarını da dikkate almaktadır.

 

Bütçeleme, Tedarik Programları’nda belirtilen muhtemel ihtiyaçların izleyen yıl için nereye, ne maksatla ve ne kadar kaynak tahsis edileceğinin planlanması işlemidir. Onay alınmasını müteakip sözkonusu program bütçe teklifi mali yılı Genel Bütçe Kanunu tasarısının ilgili kısmına dahil edilmek üzere Milli Savunma Bakanlığına gönderilmektedir. MSB’lığınca birleştirilen program bütçe teklifleri kanun tasarısı haline getirilmek üzere Maliye Bakanlığına gönderilmektedir. Teklifler çeşitli yönleriyle koordine ve revize edilmekte bilahare, Bütçe Kanunu Tasarısı Bakanlar Kurulu tarafından mali yılbaşından en az 75 gün önce TBMM’ne sunulmakta ve Plan ve Bütçe Komisyonu ve Genel kurulda görüşülüp kabul edildikten sonra Resmi Gazete’de yayımlanarak kanunlaşmaktadır.